Cách hạch toán tài khoản phải trả người bán năm 2024
So với các ngành nghề như xây dựng, hành chính sự nghiệp thì kế toán thương mại có thể nói là lĩnh vực dễ thực hiện hơn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy doanh nghiệp thương mại cũng có những đặc thù riêng và có những sự khác biệt trong bút toán hạch toán doanh nghiệp thương mại lên sổ sách, giấy tờ. Hãy cùng xem doanh nghiệp thương mại thì sẽ có các bút toán hạch toán lên sổ như thế nào trong nội dung chia sẻ dưới đây. Show 1. Hệ thống sổ sách, chứng từ và tài khoản sử dụng tại doanh nghiệp thương mại1.1 Sổ sách và chứng từ sử dụngDoanh nghiệp dù thuộc loại hình nào thì cũng cần các sổ sách để lưu trữ thông tin, dữ liệu kế toán. Đối với doanh nghiệp thương mại, các loại sổ sách kế toán thường được sử dụng bao gồm:
1.2 Tài khoản sử dụngNgoài những tài khoản kế toán cơ bản thì các doanh nghiệp thương mại cũng sử dụng thêm một số tài khoản phản ánh đặc thù ngành nghề:
2. Hạch toán mua, bán hàng trong doanh nghiệp thương mại2.1. Kế toán các nghiệp vụ liên quan đến mua hàng2.1.1 Nghiệp vụ mua hàng+ Khi doanh nghiệp mua hàng hóa về nhập kho (mua hàng trả tiền ngay hoặc mua hàng nợ nhà cung cấp), căn cứ vào các hóa đơn mua hàng, phiếu nhập kho và các chứng từ khác, kế toán thực hiện các bút toán hạch toán. Trường hợp 1: hàng mua đã nhận đủ hóa đơn và hàng về nhập kho Nợ TK 152, 156, 611… Giá mua chưa có thuế GTGT Nợ TK 133 Thuế GTGT được khấu trừ (nếu có) Có TK 111, 112, 331… Tổng giá thanh toán Khi thanh toán tiền cho nhà cung cấp: Nợ TK 331 Có TK 111 (nếu trả tiền mặt) , 112 (nếu trả qua ngân hàng) Xem mô tả nghiệp vụ trên MISA AMIS Kế toán: Trường hợp 2: hàng mua đã nhận hóa đơn, hàng hóa vẫn đang trên đường: 1. Khi nhận được hóa đơn mà hàng chưa về Nợ TK 151 Hàng mua đang đi đường Nợ TK 133 Thuế GTGT được khấu trừ (nếu có) Có TK 111, 112, 331… Tổng giá thanh toán 2. Sau khi hàng về Nợ TK 152, 156… Có TK 151 Hàng mua đang đi đường 3. Khi thanh toán tiền cho nhà cung cấp: Nợ TK 331 Có TK 111 (nếu trả tiền mặt) , 112 (nếu trả qua ngân hàng) Trường hợp 3: Hàng hóa đã về nhưng hóa đơn chưa về, kế toán viên hạch toán tạm tính như sau: Nợ TK 156 – Trị giá mua hàng nhập kho. Nợ TK 153 – Trị giá bao bì tính riêng nhập kho (nếu có) Nợ TK 1331 – Thuế GTGT, thường là 10% Có TK 331, 111, 112 Dùng ngay miễn phí Đến khi hóa đơn về, kế toán hạch toán theo các trường hợp: Giá mua = giá tạm tính Nợ TK 133 Có TK 111, 112, 331 Số lượng mua * Giá mua * Thuế suất Giá mua < giá tạm tính * Phản ánh thuế Nợ TK 133 Có TK 111, 112, 331 Số lượng mua * Giá mua * Thuế suất * Điều chỉnh giảm Nợ TK 111, 112, 331 Có TK 156 số lượng * (giá tạm tính – giá mua) Giá mua > giá tạm tính * Phản ánh thuế Nợ TK 133 Có TK 111, 112, 331 Số lượng mua * Giá mua * Thuế suất * Điều chỉnh tăng Nợ TK 156 số lượng * (giá mua – giá tạm tính) Có TK 111, 112, 331 + Đi kèm với phản ánh giá trị hàng hóa thì kế toán cũng cần phản ánh các khoản chi phí thu mua thực tế phát sinh liên quan đến thu mua hàng hóa như: vận chuyển, bốc xếp, hao hụt trong định mức …, các chi phí này sẽ được hạch toán vào giá trị hàng hóa mua vào, kế toán ghi: Nợ TK 156 – Tổng hợp chi phí thu mua hàng hóa. Nợ 1331 – Thuế GTGT được khấu trừ Có 331, 111,112 – Tổng giá trị thanh toán 2.1.2 Nghiệp vụ trả hàng cho NCCNếu doanh nghiệp xuất kho trả hàng thì kế toán thực hiện hạch toán ngược so với khi ghi nhận nhập kho: Nợ TK 331, 111, 112 Có TK 1561 Có TK 1331 Kế toán ghi nhận thu lại tiền (nếu có) Nợ TK 111,112 Có TK 331 2.1.3 Nghiệp vụ chiết khấu thương mại hưởng từ NCC+ Nếu trị giá trên hóa đơn GTGT của lô hàng là giá bán đã bao gồm chiết khấu thương mại tức là NCC giảm giá ngay khi mua hàng thì doanh nghiệp bên mua ghi nhận: Nợ TK 156 – Trị giá mua hàng nhập kho. Nợ TK 1331 – Thuế GTGT Có TK 111, 112, 331 – Số tiền trên hóa đơn + Nếu trị giá trên hóa đơn GTGT của lô hàng là số lượng * (giá tạm tính – giá mua) tức là NCC chọn một trong các hình thức giảm khác, doanh nghiệp mua hàng ghi nhận: Trường hợp NCC cung cấp chiết khấu thương mại và giảm vào tiền nợ phải trả hoặc trả lại tiền cho doanh nghiệp, kế toán ghi: Nợ TK 111, 112, 331 Có TK 1561 Có TK 1331 Trường hợp NCC cung cấp chiết khấu thương mại và trị giá chiết khấu làm giảm giá vốn hàng bán, giá trị hàng tồn kho, giảm chi các loại, doanh nghiệp mua hàng ghi nhận: Giảm giá vốn hàng bán: Nợ TK 331, 111, 112 – Số tiền chiết khấu thương mại Có TK 632 – Giảm giá vốn hàng bán Có TK 1331 – Giảm thuế GTGT Giảm trị giá hàng tồn kho: Nợ TK 331, 111, 112 – Số tiền chiết khấu thương mại Có TK 156 – Giảm trị giá hàng tồn kho Có TK 1331 – Giảm thuế GTGT Giảm các loại chi phí Nợ TK 331, 111, 112 – Số tiền chiết khấu thương mại Có TK 154, 241, 642… – Giảm chi phí tương ứng Có TK 1331 – Giảm thuế GTGT 2.2 Kế toán các nghiệp vụ liên quan đến tiêu thụ hàng hóaHiện nay, các doanh nghiệp thương mại có thể thực hiện tiêu thụ hàng hóa theo nhiều hình thức khác nhau:
Với mỗi hình thức bán hàng thì kế toán sẽ có những bút toán hạch toán khác nhau phù hợp. Nghiệp vụ bán hàngKhi doanh nghiệp phát sinh việc bán hàng, tiêu thụ sản phẩm, kế toán ghi: 1. Ghi nhận giá vốn hàng bán: Nợ TK 632- Trị giá mua thực tế của hàng tiêu thụ Có TK 156, 151… 2. Ghi nhận doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Nợ TK 111, 112, 131 – Tổng giá thanh toán Có TK 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Có 3331 – Thuế GTGT phải nộp nhà nước. 3. Ghi nhận các khoản giảm trừ doanh thu (nếu có): Nếu doanh nghiệp có các khoản chiết khấu thương mại (xuất hóa đơn riêng cho KH), giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại… Nợ TK 521 – Các khoản giảm trừ doanh thu gồm: Nợ 3331 – Giảm thuế GTGT phải nộp Có 111, 112, 131, 3388 – Tổng trị giá giảm Nếu doanh nghiệp áp dụng thông tư 200/2014/TT-BTC thì hạch toán như trên đối với các khoản giảm trừ doanh thu còn doanh nghiệp áp dụng thông tư 133/2016/TT-BTC vì không có TK 521 nên các khoản giảm trừ doanh thu sẽ được tính ở bên ngoài và ghi trực tiếp vào TK doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. + Riêng đối với trường hợp hàng bán bị trả lại thì kế toán cần có thêm bút toán ghi nhận giảm giá vốn hàng bán: Nợ TK 156 Có TK 632 + Nếu khách hàng được hưởng chiết khấu thanh toán thì kế toán ghi nhận: Nợ TK 635 – Chi phí tài chính Có TK 111,112, 131, 3388 Sau đó, đến cuối kỳ, kế toán thực hiện các bút toán kết chuyển các khoản giảm trừ, xác định doanh thu thuần, kết chuyển doanh thu thuần, giá vốn hàng bán và chi phí tài chính: Kết chuyển các khoản giảm trừ: Nợ TK 5111 Có TK 5211, 5212, 5213 Nếu tại thời điểm ghi nhận doanh thu nhưng không tách ngay được thuế xuất khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt phải nộp thì kế toán sẽ ghi nhận doanh thu cả thuế nhưng cuối kỳ phải ghi nhận giảm doanh thu đối với số thuế phải nộp: Nợ TK 511 Có TK 333 Kết chuyển doanh thu thuần: Nợ TK 511 Có 911 Kết chuyển giá vốn hàng bán và các loại chi phí: Nợ TK 911 Có TK 632, 635, 641, 642, 811, 821… Xác định kết quả kinh doanh kế toán thương mại dịch vụ: + Trường hợp doanh nghiệp có lãi: Nợ TK 911 Có TK 4212 + Trường hợp doanh nghiệp lỗ: Nợ TK 4212 Có TK 911 Kết chuyển thuế GTGT được khấu trừ (Doanh nghiệp áp dụng PP khấu trừ) kế toán thương mại dịch vụ: Nợ TK 3331: Giá trị kết chuyển là số thuế phát sinh nhỏ Có TK 133: Giá trị kết chuyển là số thuế phát sinh nhỏ Nguyên tắc tìm giá trị để kết chuyển thuế: Đầu kỳ 133 + Phát sinh (PS) trong kỳ 133 so sánh với PS trong kỳ 3331 Nếu Đầu kỳ 133 + PS trong kỳ 133 > PS trong kỳ 3331 => số kết chuyển theo 133 Nếu Đầu kỳ 133 + PS trong kỳ 133 < PS trong kỳ 3331 => số kết chuyển theo 3331 Các bút toán hạch toán doanh nghiệp thương mại nói riêng và các doanh nghiệp nói chung được coi là vấn đề cốt lõi của kế toán. Nếu như trước đây, kế toán doanh nghiệp phải thực hiện ghi chép thủ công thì hiện nay có thể nhờ đến sự hỗ trợ của phần mềm kế toán online MISA AMIS. Bên cạnh đáp ứng đầy đủ các nghiệp vụ mua – bán hàng của doanh nghiệp thương mại, phần mềm còn cung cấp rất nhiều tính năng, tiện ích, hệ thống báo cáo trực quan, cập nhật tức thời tình hình doanh nghiệp. Anh/chị kế toán có thể đăng ký trải nghiệm bản demo phần mềm kế toán online MISA AMIS để trực tiếp tham khảo về những tính năng, phân hệ của phần mềm. Hiện tại, phần mềm đang được sử dụng miễn phí 15 ngày và được triển khai tư vấn kỹ càng giúp kế toán viên dễ dàng sử dụng hơn. Bên cạnh đó AMIS MISA là nền tảng quản trị doanh nghiệp toàn diện, bạn cũng có thể tham khảo thêm. |